حسين مير حيدر
71
معارف گياهى ( فارسى )
مىرويد . در ايران در آذربايجان در جنگل حسن بيگلو ديده مىشود و به علت گلهاى زيبايى كه دارد در برخى باغها كاشته مىشود . در هند در اكثر مزارع برنج مىرويد . توجه : گياه ديگرى كه به فرانسوى Dictame de crete مىنامند با اين گياه متفاوت است و گياهى است از خانوادهء Labiatae نام علمى آن Origanum dictamus كه شرح آن در بخش پونهء كوهى در جلد دوم اين مجموعه آمده است . تركيبات شيميايى در ريشهء زبان گنجشك كاذب آلكالوئيد سمّى متبلورى به نام ديكتامنين « 1 » و مواد ديگرى به نام كولين « 2 » ، ترىگونين « 3 » ، اوباكو لاكتون « 4 » ، ساپونين ديكتامنولاكتون متبلور « 5 » و اسانس روغنى فرّار يافت مىشود . از گلهاى آن 05 / 0 درصد اسانس به دست مىآيد . آلكالوئيد ديكتامنين روى خوكچه آزمايشگاهى و خرگوش آزمايش شده و شديدا موجب انقباض عضلات رحم آنها گرديده است . دوز مسمومكننده براى موش 05 / 0 - 005 / 0 ميلىگرم است [ G . I . M . P ] . در گزارش ديگرى آمده است كه مقدار اسانس كه از گياه در حال گل كردن به دست مىآيد بر مبناى وزن خشك در حدود 3 درصد است و اين اسانس داراى حدود 70 درصد استراگول « 6 » و 16 درصد ديلىمونن « 7 » و دىپنتن « 8 » مىباشد . ريشهء گياه بيشترين مقدار آلكالوئيد را دارد ( 39 / 0 - 19 / 0 درصد ) و مقدار اسانس موجود در ريشه 88 / 0 - 11 / 0 درصد است . در ريشهء آن علاوه بر مقدار زيادى ديكتامنين مقدارى نيز مواد دراگن درف - پوس « 9 » يافت مىشود . درحالىكه در برگهاى آن مواد دراگندرف - پوس ، اسكيميانين « 10 » و مقدار كمى ديكتامنين وجود دارد .
--> ( 1 ) . Dictamnine ( 2 ) . Choline ( 3 ) . Trigonelline ( 4 ) . Obaculactone ( 5 ) . Crystalline saponin dictamno lactone ( 6 ) . Estragol ( 7 ) . Dilimonene ( 8 ) . Dipentene ( 9 ) . Draggendorff - Pos ( 10 ) . Skimmianine